Read More

Opowieść o białych miastach

Co łączy Gdynię i Tel Awiw, miasta oddalone od siebie o 3000 km, można się przekonać oglądając wystawę „Gdynia – Tel Awiw” prezentowaną obecnie w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Gdynię i Tel Awiw, jak udowadniają organizatorzy wystawy, łączy bardzo wiele. Przede wszystkim powstawały w podobnym czasie i w zamiłowaniu do modernistycznej architektury. Gdynia, której budowę rozpoczęto w 1920 r. miała być oknem Polski na świat. Budowa portu obudziła marzenia i zjednoczyła siły wielu Polaków, którzy uwierzyli, że stać ich na realizację najambitniejszych marzeń.

Tel Awiw założony nieco wcześniej, bo w 1909 r. nazywano pierwszym miastem hebrajskim. Nadmorski Tel Awiw miał pełnić rolę bramy wjazdowej, stając się celem podróży oraz miejscem osiedlania się imigrantów przybywających, by tworzyć przyszłe państwo żydowskie. W obu miastach powstawała architektura modernistyczna. Minimalistyczna, funkcjonalna i biała zabudowa jest cechą charakterystyczną obu miast.

– Te dwa miasta miały szczęście, bo projektowane były przez architektów, których inspirował słynny Bauhaus. To miasta, w których modernizm stał się marką. Dziś te miasta inspiruje z jednej strony ich piękna historia, ale także to, że wplatają w swój rozwój te elementy modernizmu, które są wykorzystywane ku nowoczesności. Ta wystawa pięknie to pokazuje – mówi Wojciech Szczurek, prezydent Gdyni, obecny na uroczystym otwarciu wystawy, 12 września.

Na wystawie prezentowane są makiety najważniejszych budynków miast, zdjęcia jego mieszkańców, a także przedmioty związane z życiem codziennym. Na wystawie zobaczyć można m.in. zdjęcia i makiety najbardziej rozpoznawalnego budynku modernistycznego Gdyni tzw. „Bankowca” autorstwa Stanisława Ziołowskiego. A także zaprojektowanego przez Romana Piotrowskiego budynku biurowo-mieszkalnego ZUS. Podobieństwo do flagowych obiektów gdyńskich można zauważyć w centrum Tel Awiwu, w budynkach wokół Ronda Ziny Dizengoff, zaprojektowanych przez Genię Averbouch.

Miasta łączyła linia żeglugowa „Gdynia-Ameryka Line”, dzięki której mieszkańcy mogli się swobodne przemieszczać. Na tak zwanej Linii Palestyńskiej pływał statek pasażerski S/S „Polonia”, który jako pierwszy zawinął do nowego portu w Tel Awiwie. Wyposażenie i wnętrza statków GAL-u projektowali czołowi polscy artyści.

Wystawa „Gdynia – Tel Awiw” jest prezentowana od 13 września 2019 r. do 3 lutego 2020 r. w Muzeum POLIN w Warszawie, a od 7 marca do 7 czerwca 2020 będzie można ją odwiedzić w Gdyni.

W październiku (3-5.10) Gdynia gościć będzie uczestników 7. Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Modernizm w Europie – Modernizm w Gdyni”, na której specjaliści z wielu krajów, m.in. Tel Awiwu, Izraela, Estonii, Austrii, Czech, Rumuni będą koncentrować się na zagadnieniach związanych z formą architektury modernistycznej i problemami zachowania jej integralności i autentyzmu.